Wie vaak zwemt, kent het: na de training klinkt alles dof en schudt je hoofd het water er maar niet uit. Bij de meeste zwemmers blijft het daarbij. Maar wie een paar keer per week baantjes trekt, in buitenwater traint of zich voorbereidt op een triatlon, merkt soms dat het niet meer vanzelf overgaat.
Bij oorproblemen door zwemmen spelen twee dingen: water dat in de gehoorgang blijft staan, en kou in combinatie met wind. Ze veroorzaken verschillende klachten, maar je voorkomt ze op dezelfde manier.
Zwemmersoor: het water dat er niet uit komt
De gehoorgang is een smal, licht gebogen kanaaltje. Komt er water in, dan blijft dat door de oppervlaktespanning vaak achter. In eerste instantie voelt dat vooral vervelend: geluid klinkt dof, alsof er watten in zitten. Blijft het vocht langer staan, dan weekt de beschermende huidlaag op en krijgen bacteriën vat. Dan ontstaat een zwemmersoor: een ontsteking van de huid in de gehoorgang, met pijn die erger wordt als je aan je oorschelp trekt of kauwt.
Dat gaat zelden vanzelf over. Het hoort bij de huisarts, meestal met oordruppels, en in de tussentijd moet het oor droog blijven. Dat betekent een paar trainingen overslaan, en dat is precies wat je als sporter niet wilt.
Wat je zelf kunt doen als er water in zit: hoofd schuin houden, de oorschelp voorzichtig iets omhoog en naar achteren trekken zodat de gehoorgang zich strekt, en je kaak bewegen alsof je kauwt. Wat je vooral niet moet doen: met een wattenstaafje of je vinger naar binnen. Je duwt het vocht dieper en beschadigt precies de huid die je moet beschermen.
Surfersoor: het risico van buitenwater
Wie jaar in jaar uit in koud water en wind traint, zoals open-waterzwemmers, triatleten, koudwaterzwemmers en surfers, loopt een ander risico. Het lichaam reageert op die kou met botgroei in de gehoorgang, exostosen genaamd. Dat gaat langzaam en merk je in het begin niet. Pas als de gehoorgang zo nauw is geworden dat water en vuil erin blijven hangen, krijg je terugkerende ontstekingen en een dof gehoor. In vergevorderde gevallen is een operatie de enige route terug.
Het goede nieuws: het is eenvoudig te voorkomen. Houd de gehoorgang afgesloten zolang je in het water bent, en de prikkel verdwijnt.
Waarom drogisterijdopjes vaak tegenvallen
Universele dopjes hebben een standaardmaat, terwijl elke gehoorgang anders gevormd is. Blijft er een kier, dan komt er alsnog water binnen — precies het probleem dat je wilde oplossen. Bovendien schuiven ze bij elk keerpunt of elke armslag een stukje los, en in open water ben je ze zo kwijt.
Oordoppen voor het zwemmen op maat worden gemaakt van een afdruk van je eigen oor en sluiten de gehoorgang volledig af, zonder te drukken. Ze blijven zitten tijdens een hele training. Er is een drijvende uitvoering, zodat een dop die er toch uitvalt op het water blijft liggen in plaats van naar de bodem te gaan.
En je hoort nog steeds je trainer
Een veelgehoord bezwaar: als ik mijn oren afsluit, hoor ik de aanwijzingen niet meer. In deze doppen zit een waterfilter dat het geluid maar ongeveer 5 decibel dempt. Water blijft buiten, maar je trainer langs de kant, het startsignaal of de badmeester hoor je gewoon.
Eén beperking: diep duiken doe je er niet mee. Tussen de dop en het trommelvlies zit een afgesloten laagje lucht, en bij toenemende waterdruk trekt dat aan het trommelvlies. Kopje-onder gaan, keerpunten maken of iets opduiken in ondiep water is prima; dieper dan ongeveer een meter laat je ze uit.
